คู่จิ้นซีรีส์วายถูกสร้างอย่างไร? งานวิจัยมีคำตอบ

คู่จิ้นซีรีส์วายเกิดจากทั้งจินตนาการของแฟนและการวางแผนของค่าย งานวิจัยไทยที่สัมภาษณ์ผู้ผลิตและฝ่ายการตลาดพบว่ามีการวางแผนตั้งแต่คัดนักแสดง ทำเวิร์กชอปสร้างเคมี ไปจนถึงต่อยอดเป็นไอดอล เพราะแฟนที่ผูกพันกับ "คู่" คือฐานรายได้สำคัญของวงการ

ถ้าอ่านแค่บรรทัดเดียว ให้จำว่า เคมีบนจอส่วนหนึ่งถูกออกแบบมา สนุกได้เต็มที่ แต่ชีวิตรักและเพศวิถีจริงของนักแสดงเป็นเรื่องของเจ้าตัว

คำว่าคู่จิ้นมาจากไหน?

มาจากแฟนก่อนจะมีซีรีส์ บทความของ Natthanai Prasannam มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ในวารสาร Plaridel ปี 2019 อธิบายว่าแฟนไทยเรียกการจับคู่ว่า "ลงเรือ" หรือ "แจวเรือ" ซึ่งเล่นคำกับ ship ในภาษาอังกฤษ ส่วน "คู่จิ้น" ย่อมาจาก imagine และใช้ได้ทั้งคู่ชายหญิงและคู่เพศเดียวกัน

งานชิ้นนี้ระบุว่าในปี 2004 เรียลลิตี้โชว์ Academy Fantasia ของ TrueVisions ช่วยให้วัฒนธรรมคู่จิ้นโตขึ้นมาก ต่อมานักวิชาการหลายคนเสนอว่า Love Sick the Series (2014) ทางช่อง 9 อสมท. คือซีรีส์วายไทยเต็มเรื่องเรื่องแรก และ GMMTV ทำ SOTUS the Series (2016) นำแสดงโดย Krist และ Singto

ค่ายสร้างคู่จิ้นซีรีส์วายขึ้นมาอย่างไร?

งานวิจัยของอิทธิเทพ หลีนวรัตน์ และคณะ ในวารสารวิจัยราชภัฏกรุงเก่า ปีที่ 11 ฉบับที่ 3 (2567) ศึกษาคู่จิ้น 2 คู่จากซีรีส์วาย 4 เรื่องที่ออกอากาศช่วง พ.ศ. 2564–2565 และสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ผลิตกับผู้บริหารฝ่ายการตลาดรวม 4 คน พบการสร้างแบรนด์คู่จิ้น 2 แบบ

คนในค่ายเดียวกันก็มองไม่ตรงกัน ผู้กำกับของ GMMTV บอกว่าไม่ได้สร้างคู่จิ้น แต่ขายบทประพันธ์ ส่วนฝ่ายการตลาดเล่าว่าคาดหวังผลตั้งแต่คัดนักแสดง และวางแผนผลิตซีรีส์ควบคู่กับการสร้างไอดอล

เคมีมีกระบวนการช่วย ทั้งสองคู่ผ่านการละลายพฤติกรรมและเวิร์กชอป ตัวอย่างตอนต่อไปมักหยิบ "ฉากจิ้น" มาดึงคนดู ฝั่ง WeTV Thailand ยังนับการออกงานคู่กันเป็นมูลค่าเพิ่มทางการตลาด และวางแผนจัดแฟนมีตติ้งเป็นประจำ งานนี้ศึกษาแค่ 2 คู่ จึงใช้อธิบายทั้งวงการไม่ได้

ทำไมวงการถึงขายนักแสดงเป็นคู่?

เพราะความผูกพันกับคู่ทำเงินได้หลายทาง บทความของ Poowin Bunyavejchewin มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ใน Frontiers in Communication (4 มีนาคม 2026) อธิบายว่าบริษัทเปลี่ยนแรงสนับสนุนของแฟนเป็นรายได้ ผ่านการขายลิขสิทธิ์ให้สื่อต่างประเทศ แฟนมีต และไลฟ์สตรีม

บทความนี้ระบุว่าช่วงปี 2014–2024 มีซีรีส์วายที่ผลิตในไทยออกอากาศไม่น้อยกว่า 250 เรื่อง ส่วนใหญ่ผ่านสตรีมมิงระหว่างประเทศอย่าง WeTV รายได้ปี 2025 ถูกคาดการณ์ไว้ 144 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (อ้าง The Economist) ตัวเลขนี้เป็นค่าคาดการณ์ ไม่ใช่ตัวเลขบัญชี

เนชั่นรายงานเมื่อ 19 พฤษภาคม 2024 ว่าอธิบดีกรมพัฒนาธุรกิจการค้าระบุว่าซีรีส์วายช่วยฟื้นอุตสาหกรรมผลิตภาพยนตร์ และส่งผลดีถึงโฆษณา อีเวนต์ และการท่องเที่ยว พร้อมบอกว่าสิบปีที่ผ่านมาไทยผลิตไปแล้วกว่า 177 เรื่องหรือตอน (ต้นฉบับใช้คำว่า episodes) ตัวเลขไม่ตรงกับ 250 เพราะนับคนละวิธี

ตัวอย่างจากงานของ Prasannam คือ Krist กับ Singto ไปแฟนมีตในจีน (2017) ไต้หวัน และสิงคโปร์ (2018) ส่วนซีรีส์ OurSkyy (2018) วางกรอบรูปของ Off กับ Gun เป็นพร็อพในฉาก ผู้เขียนมองว่าวิธีนี้ทำให้เส้นแบ่งระหว่างดาราตัวจริงกับตัวละครพร่าเลือน

รัฐไทยใช้ซีรีส์วายเป็นซอฟต์พาวเวอร์ตั้งแต่เมื่อไร?

Bunyavejchewin ระบุว่าช่วงต้นปี 2021 เพจเฟซบุ๊กของกระทรวงการต่างประเทศโพสต์โปรโมตงานเปิดตัวซีรีส์วาย The Miracle of Teddy Bear ในเทศกาลละครไทยที่ญี่ปุ่น ซึ่งผู้วิจัยเรียกว่าไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน หลังจากนั้นมีกิจกรรมต่อเนื่อง เช่น แฟนมีตกับคู่นักแสดงวายในงาน Thai Festival ที่โตเกียว และงาน OLÁ BL & GL Thailand ที่เซาเปาโล

เว็บไซต์กระทรวงการต่างประเทศระบุว่า วันที่ 12 กันยายน 2025 มีการประกาศมอบรางวัล Thailand's Public Diplomacy Award 2025 ให้ GMMTV จากบทบาทเผยแพร่วัฒนธรรมและภาพลักษณ์ไทยสู่ผู้ชมต่างชาติ รวมถึงการจัดแฟนมีต คอนเสิร์ต และนิทรรศการ

ผู้วิจัยมองว่าการโปรโมตนี้ช่วยภาพลักษณ์ไทยเรื่องความเปิดกว้างต่อ LGBT+ แต่ยอมรับว่าศึกษาแค่บทบาทของกระทรวงฯ ภาพลักษณ์ที่ส่งออกจึงควรอ่านคู่กับชีวิตจริงของคนในชุมชน ไม่ใช่ใช้แทนกัน

แฟนเซอร์วิสกับการชิปต่างกันอย่างไร?

บทความใน International Journal of Communication ปี 2025 ของทีมจากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยและมหาวิทยาลัยเซาเปาโลอธิบายว่า แฟนเซอร์วิส (fan service) คือการตั้งใจแสดงความใกล้ชิดแบบคู่รักทั้งในและนอกซีรีส์เพื่อตอบจินตนาการของแฟน ส่วนการชิป (shipping) คือการที่แฟนทุ่มความรู้สึกกับความสัมพันธ์ของตัวละคร หรือของนักแสดงที่รับบท

ทีมวิจัยวิเคราะห์ 423 ความเห็นของแฟนชาวบราซิลระหว่างดูซีรีส์ War of Y (2022) ที่เล่าเบื้องหลังวงการวายไทยแบบละคร แฟนกลุ่มนี้มองวงการในแง่ลบ ใช้คำว่า "toxic" 12 ครั้ง และหลายคนมองว่านักแสดงถูกบังคับให้ทำแฟนเซอร์วิส ผู้วิจัยสรุปว่าเมื่อการชิปกลายเป็นแรงกดดันหรือการคุกคาม วัฒนธรรมนี้อาจทำร้ายจิตใจนักแสดงได้

งานนี้วัดความรู้สึกของแฟนกลุ่มเดียว ไม่ได้วัดสภาพการทำงานจริง จึงบอกได้ว่าแฟนกังวลอะไร แต่ไม่ใช่หลักฐานว่าเกิดขึ้นในค่ายไหน

ดูคู่จิ้นอย่างไรไม่ให้กดดันนักแสดง?

1. แยกตัวละครออกจากตัวคน งานวิจัยไทยพบว่าแฟนของบางคู่รักตัวนักแสดงมากกว่าตัวละคร เส้นแบ่งจึงเบลอง่าย
2. ไม่เดาเพศวิถีของนักแสดง การเปิดตัวเป็นสิทธิ์ของเจ้าตัว อ่านเรื่องของนักแสดงเกย์ไทยที่เลือกเปิดตัวเองประกอบ
3. ไม่เรียกร้องแฟนเซอร์วิสเกินงาน และไม่โจมตีคนรอบตัวนักแสดง
4. เลือกดูจากคุณภาพบท ไม่ใช่กระแสคู่อย่างเดียว ลองอ่านที่มาและเบื้องหลังซีรีส์วายไทย

ถ้าอยากอ่านต่อว่าซีรีส์วายต่างจากชีวิตเกย์ไทยจริงตรงไหน มีบทความเรื่องซีรีส์วายกับสังคมเกย์ไทยให้อ่านต่อ

คำถามที่พบบ่อย

ค่ายห้ามนักแสดงคู่จิ้นมีแฟนจริงไหม?

ยังไม่มีแหล่งที่น่าเชื่อถือยืนยัน ซีรีส์ War of Y เล่าถึงสัญญาห้ามคบกันในเนื้อเรื่อง แต่เป็นพล็อต ไม่ใช่หลักฐานว่ามีจริงในค่ายใด

ซีรีส์วายไทยมีกี่เรื่องแล้ว?

ไม่มีตัวเลขกลาง Frontiers in Communication ระบุไม่น้อยกว่า 250 เรื่องช่วงปี 2014–2024 ส่วนกรมพัฒนาธุรกิจการค้าให้ตัวเลขกว่า 177 เมื่อพฤษภาคม 2024 ทั้งสองเป็นข้อมูล ณ เวลาที่เผยแพร่

การชิปนักแสดงผิดไหม?

งานวิจัยใน International Journal of Communication ระบุว่าการชิปเองไม่ได้ถูกจัดเป็นพฤติกรรมแฟนที่เป็นพิษ แต่การชิปคนจริงยังถกเถียงด้านจริยธรรม ปัญหาเริ่มเมื่อกลายเป็นแรงกดดันหรือการคุกคาม

สรุป

คู่จิ้นเริ่มจากวัฒนธรรมจับคู่ของแฟนไทย แล้วถูกอุตสาหกรรมพัฒนาเป็นระบบ ตั้งแต่คัดนักแสดงถึงแฟนมีตต่างประเทศ รัฐไทยก็ใช้เป็นซอฟต์พาวเวอร์ตั้งแต่ปี 2021 ขณะที่งานวิจัยชี้ว่าแฟนเริ่มกังวลเรื่องแรงกดดันต่อนักแสดง ดูให้สนุกได้ แค่แยกตัวละครออกจากชีวิตจริงของคนที่รับบท (ข้อมูล ณ 15 กันยายน 2026)

แหล่งอ้างอิง

• หลีนวรัตน์ อ. และคณะ (2567) การสร้างแบรนด์ "คู่จิ้น" ในละครซีรีส์วาย วารสารวิจัยราชภัฏกรุงเก่า
• Prasannam N. (2019) The Yaoi Phenomenon in Thailand and Fan/Industry Interaction. Plaridel
• Bunyavejchewin P. (2026) Thai boys love series and idols. Frontiers in Communication
• da Silva AL และคณะ (2025) Brazilian Fandom's Perceptions of the Thai BL Series Industry. International Journal of Communication
• กระทรวงการต่างประเทศ (2025) GMMTV nominated as TPDA 2025 Award Laureate
• Nation Thailand (2024) Boys' Love series has given Thai film production a new lease of life