ซีรีส์วายจีนหายไปไหน? ทำไมเหลือแต่บรอแมนซ์

ซีรีส์วายจีนไม่ได้หายไปจากจอเพราะคนดูเลิกสนใจ แต่หายไปเพราะกฎกำกับเนื้อหาของจีนรัดแน่นขึ้นทีละขั้น ตั้งแต่การห้ามแสดงความสัมพันธ์เพศเดียวกันทางจอเมื่อปี 2559 (2016) มาจนถึงการประกาศคว่ำบาตรการดัดแปลงนิยายวายเป็นซีรีส์ในปี 2564 (2021) ผลที่ตามมาคือผู้สร้างเลี่ยงไปเล่าแบบ "บรอแมนซ์" คือความผูกพันของผู้ชายสองคนที่ไม่เอ่ยคำว่ารักออกมาตรง ๆ

ถ้าอ่านแค่บรรทัดเดียว ให้จำว่า วายจีนไม่ได้แพ้เรื่องความนิยม แต่ถูกจำกัดด้วยกฎเนื้อหาและการดำเนินคดีกับคนเขียน ส่วนผู้ชมยังมีงานจากผู้ผลิตไทยและไต้หวันที่ไม่ได้อยู่ใต้ข้อห้ามชุดเดียวกัน

ซีรีส์วายจีนหายไปไหน คำตอบอยู่ที่คำสั่งปี 2564

จุดเปลี่ยนที่ชัดที่สุดคือเดือนกันยายน 2564 สำนักข่าว Sixth Tone รายงานเมื่อ 17 กันยายนปีนั้นว่า หน่วยงานกำกับวิทยุโทรทัศน์ของจีนเตือนผู้ผลิตไม่ให้แห่ดัดแปลงนิยาย "ตันเหม่ย" (danmei คำที่จีนใช้เรียกนิยายวาย) เป็นซีรีส์ โดยรองผู้อำนวยการหน่วยงานระบุในที่ประชุมว่าให้ยึดแนวสมจริงและต้านสุนทรียะที่บิดเบี้ยว

รายงานชิ้นเดียวกันอ้างข้อมูลจากบัญชีสื่อออนไลน์ว่า ตอนนั้นมีซีรีส์ที่ดัดแปลงจากนิยายวายกว่า 60 เรื่องอยู่ระหว่างถ่ายทำหรือรอคิวฉาย คำเตือนนี้จึงตกลงมากลางกองถ่ายที่กำลังเดินเครื่องเต็มที่

ก่อนหน้านั้นไม่กี่วัน วันที่ 2 กันยายน 2564 สำนักข่าว AP รายงานผ่าน NPR ว่ารัฐบาลจีนสั่งสถานีโทรทัศน์ให้ยุติภาพผู้ชายที่ดูอ่อนหวานและสุนทรียะผิดปกติอื่น ๆ พร้อมให้ส่งเสริมวัฒนธรรมดั้งเดิมและวัฒนธรรมสังคมนิยม ช่วงเดียวกัน Weibo ระงับบัญชีแฟนคลับและบัญชีข่าวบันเทิงหลายพันบัญชี

แปลว่ามาตรการไม่ได้เล็งแค่เนื้อเรื่องรักชายชาย แต่เล็งไปถึงภาพลักษณ์นักแสดงและวัฒนธรรมแฟนคลับพร้อมกัน

กฎรัดตัวตั้งแต่เมื่อไร ไล่ไทม์ไลน์ให้เห็นภาพ

"บรอแมนซ์" คืออะไร ทำไมวายจีนต้องเล่าอ้อม

เมื่อเล่าความรักตรง ๆ ไม่ได้ ผู้ผลิตจีนจึงหันไปเน้นมิตรภาพระหว่างตัวละครชายสองคนแล้วดันปมดราม่าอื่นขึ้นมาแทน บทวิเคราะห์ของ Global Taiwan Institute เมื่อกันยายน 2569 อธิบายว่านี่คือทางรอดที่ทำให้เนื้อหาผ่านการตรวจได้

ตัวอย่างที่คนไทยคุ้นที่สุดคือ The Untamed ซึ่งดัดแปลงจากนิยาย Mo Dao Zu Shi ของ Mo Xiang Tong Xiu ฉบับซีรีส์ตัดฉากรักชายชายที่ชัดเจนออกทั้งหมด และปรับเนื้อหาให้เข้ากับข้อห้ามอื่นของจีน ผลคือผ่านด่านและดังข้ามประเทศ บทวิเคราะห์ชิ้นเดียวกันระบุว่ายอดชมบน Tencent Video ทะลุ 9,500 ล้านครั้งภายในสองปีหลังออกอากาศ

ข้อสังเกตคือความสำเร็จแบบนี้ไม่ได้แปลว่าข้อจำกัดคลายลง หลังกระแสของเรื่องนี้ กฎชุดใหม่ปี 2564 ก็ตามมา และช่องทางที่เคยรอดก็แคบลงอีก

นักเขียนนิยายวายในจีนเจออะไรในปี 2567–2568

ช่วงหลังแรงกดดันขยับจากจอไปหาคนเขียน วารสาร Made in China Journal ฉบับกุมภาพันธ์ 2569 โดยนักวิจัย Liang Ge อธิบายว่าคลื่นแรกเริ่มที่อำเภอจี๋ซี มณฑลอานฮุย ในปี 2567 พุ่งเป้าไปที่นักเขียนรายได้สูง มีผู้ถูกดำเนินคดีมากกว่า 50 ราย จากนั้นต้นปี 2568 เกิดคลื่นที่สองที่เมืองหลานโจว

หนังสือพิมพ์ Washington Blade รายงานเมื่อกรกฎาคม 2568 ว่ามีนักเขียนถูกจับเพิ่มอย่างน้อย 30 รายนับจากเดือนกุมภาพันธ์ปีนั้น ข้อหาที่ใช้คือการผลิตและเผยแพร่สื่อลามกตามกฎหมายปี 2547 ของจีน กรณีหนึ่งนักเขียนมีรายได้ 1.85 ล้านหยวน แล้วถูกตัดสินจำคุกเกือบห้าปี

หลายคนสงสัยว่าทำไมงานที่ลงบนแพลตฟอร์มนอกจีนถึงโดนด้วย คำตอบคือแพลตฟอร์มที่ถูกพูดถึงบ่อยอย่าง Haitang Literature City ตั้งอยู่ที่ไต้หวันตั้งแต่ปี 2558 แต่คนเขียนจำนวนมากอยู่ในจีน จึงยังถูกดำเนินคดีตามกฎหมายจีนได้

ช่องว่างนี้ทำให้วายไทยกับไต้หวันได้อะไร

ด้านไทย ข้อมูลจาก SCB EIC ที่ The Nation รายงานเมื่อมิถุนายน 2569 ประเมินว่าอุตสาหกรรมซีรีส์วายและคอนเทนต์ความหลากหลายทางเพศของไทยมีมูลค่ากว่า 4,900 ล้านบาทในปี 2568 เติบโตเฉลี่ยปีละ 17% และสัดส่วนในมูลค่าการผลิตสื่อบันเทิงทั้งประเทศจะขยับเป็น 3.9% จาก 0.7% ในปี 2562 รายงานเดียวกันระบุว่าปี 2567 ไทยผลิตซีรีส์วายมากกว่า 55% ของการผลิตทั้งเอเชีย

ด้านไต้หวัน บทวิเคราะห์ของ Global Taiwan Institute ชี้ว่ารัฐบาลไต้หวันไม่ได้เซ็นเซอร์เนื้อหา LGBTQ+ เป็นการเฉพาะ กฎเนื้อหาทางโทรทัศน์ใช้กับคู่รักต่างเพศและเพศเดียวกันเหมือนกัน ไต้หวันยังเป็นที่ตั้งของบริการสตรีมมิง LGBTQ+ ชื่อ GagaOOLaLa ที่มีผู้ลงทะเบียนทั่วโลกเกินห้าล้านคนในปี 2568 และมีซับไตเติลภาษาไทย

ใครอยากตามเรื่องซีรีส์วายรายประเทศต่อ ติดตามได้ที่ หมวดซีรีส์วายของเว็บเรา

คนดูไทยดูซีรีส์วายจีนอย่างไรให้เข้าใจบริบท

• แยกให้ออกระหว่าง "ไม่อยากเล่า" กับ "เล่าไม่ได้" ฉากที่ค้างคาในวายจีนหลายเรื่องมาจากข้อจำกัดด้านกฎ ไม่ใช่เพราะคนทำไม่กล้า
• อย่าตัดสินผู้ชมจีนจากสิ่งที่ออกอากาศ เนื้อหาที่ผ่านการตรวจไม่ได้สะท้อนสิ่งที่คนดูอยากดูเสมอไป
• เทียบนิยายต้นฉบับกับฉบับซีรีส์ สองฉบับมักให้น้ำหนักต่างกัน โดยเฉพาะเมื่อผ่านการปรับเพื่อผ่านการตรวจ

อีกเรื่องที่ควรตั้งสติคือความคาดหวังในชีวิตจริง ซีรีส์วายเปิดพื้นที่ให้หลายคนได้เห็นตัวเองในจอ แต่ก็ฝากภาพจำเรื่องบทบาทและความสัมพันธ์ไว้ไม่น้อย ประเด็นนี้มีคนเขียนไว้แล้วใน บทวิเคราะห์ผลดีและข้อควรระวังของซีรีส์วายต่อสังคมเกย์ไทย บนเว็บ Quicky ซึ่งเป็นแอปหาเพื่อนในเครือเดียวกับเว็บนี้ ไล่ตั้งแต่ยุคบุกเบิกของวายไทยไปจนถึงข้อสังเกตเรื่องบทบาทรุกรับและการปั้นคู่จิ้น

ส่วนประเด็นหนังและสื่อ LGBTQ+ เรื่องอื่น ติดตามได้ที่ หมวดบันเทิงของเว็บเรา

คำถามที่พบบ่อย

ตอนนี้จีนยังห้ามดัดแปลงนิยายวายอยู่ไหม

เท่าที่ตรวจสอบได้ถึงเดือนกันยายน 2569 ยังไม่พบประกาศทางการที่ยกเลิกคำสั่งคว่ำบาตรปี 2564 (รายงานบางฉบับ เช่น Washington Blade เรียกคำสั่งชุดนี้ว่าคำสั่งปี 2565) และบทวิเคราะห์ที่เผยแพร่ปี 2569 ยังระบุว่าการผลิตลดลง

บรอแมนซ์ต่างจากซีรีส์วายอย่างไร

ซีรีส์วายยืนยันสถานะคู่รักในเนื้อเรื่อง ส่วนบรอแมนซ์ทิ้งไว้ที่ความผูกพันแบบเพื่อนแล้วปล่อยให้คนดูตีความเอง ความต่างนี้ไม่ใช่แค่รสนิยมการเล่า แต่เป็นผลของกฎที่กำกับว่าอะไรออกจอได้

ดูวายจีนในไทยมีความผิดไหม

กฎและคดีที่กล่าวถึงในบทความนี้เป็นเรื่องภายในจีน และเป็นการดำเนินคดีกับผู้ผลิตเนื้อหาที่อยู่ในจีน ไม่ใช่กฎหมายไทย ส่วนช่องทางรับชม ควรเลือกแพลตฟอร์มที่ได้รับสิทธิ์เผยแพร่ตามปกติ

ทำไมซีรีส์วายไทยทำสิ่งที่วายจีนทำไม่ได้

เพราะไทยไม่มีคำสั่งลักษณะเดียวกับที่จีนออกในปี 2564 บวกกับตลาดที่โตต่อเนื่องตามตัวเลขของ SCB EIC ข้างต้น ผู้ผลิตไทยจึงเล่าความสัมพันธ์ได้ตรงกว่า

สรุป

คำถามว่าซีรีส์วายจีนหายไปไหน ตอบได้ด้วยไทม์ไลน์ของกฎ ตั้งแต่ข้อห้ามเรื่องความสัมพันธ์เพศเดียวกันบนจอปี 2559 หลักเกณฑ์เนื้อหาออนไลน์ปี 2560 มาจนถึงชุดคำสั่งปี 2564 และการดำเนินคดีกับนักเขียนในปี 2567 ถึง 2568

ส่วนคนดูไทยยังมีทางเลือกอยู่มาก ทั้งงานไทยที่เติบโตจนกลายเป็นอุตสาหกรรมหลักพันล้านบาท และงานจากไต้หวันที่ไม่ได้อยู่ใต้ข้อห้ามชุดเดียวกัน การรู้ที่มาของข้อจำกัดช่วยให้ดูซีรีส์ได้สนุกขึ้นและวิจารณ์ได้ตรงจุดขึ้น

สุดท้าย ซีรีส์คือเรื่องแต่ง ส่วนชีวิตจริงมีรายละเอียดของตัวเอง ถ้าดูแล้วอยากคุยกับใครสักคนเรื่องความสัมพันธ์หรือสุขภาพทางเพศ การเดินไปถามบริการสุขภาพใกล้บ้านเป็นเรื่องปกติที่ทำได้

แหล่งอ้างอิง

• Sixth Tone — รายงานคำเตือนเรื่องการดัดแปลงนิยายวาย (17 ก.ย. 2021)
• Sixth Tone — หลักเกณฑ์เนื้อหาออนไลน์ของจีน (30 มิ.ย. 2017)
• NPR/AP — คำสั่งถึงสถานีโทรทัศน์จีน (2 ก.ย. 2021)
• Global Taiwan Institute — บทวิเคราะห์เรื่องวายกับซอฟต์พาวเวอร์ (16 ก.ย. 2026)
• Made in China Journal — บทวิจัยเรื่องคลื่นจับกุมนักเขียน (2 ก.พ. 2026)
• Washington Blade — รายงานการจับกุมนักเขียนนิยายวาย (8 ก.ค. 2025)
• The Nation Thailand — ตัวเลขอุตสาหกรรมซีรีส์วายไทย (5 มิ.ย. 2026)